بنا به نظر Suddaby (2006, p. 633)، نظریه پردازی داده بنیاد در واکنش به دو عامل اساسی بوجود آمد. نخست این که نظریه داده بنیاد را می توان طغیانی علیه تسلط ایدئولوژی کمی بر تحقیقات علوم اجتماعی در دهه ۱۹۶۰ دانست (Huberman & Miles, 2002). البته پژوهش کیفی اغلب با عناوینی چون متعصبانه، غیرنظام مند و سودار خوانده می شد و در تحقیقات علوم اجتماعی جایگاهی فرعی داشت. گسترش نظریه داده بنیاد پاسخی به این انتقادات بود. تلاشی بود برای جایگزینی روشی علمی به جای روشی که به ژورنالیسم محض و حتی افسانه متهم شده بود (Johnson, Long, & White, 2001, p. 245). بنا به نظر McGhee, Marland, and Atkinson (2007, pp. 334-335) نظریه داده بنیاد، واکنشی به هژمونی و سلطه تحقیقات کمی در آن دوره بود و روش های موجود در پژوهش اجتماعی که ماهیتی قیاسی داشتند را به چالش می کشید.

دوم این که، پژوهشگرانی که معتقد به تحقیق کیفی بودند، در عین حال به کمبود راهبردهایی نظام مند برای بالابردن کیفیت پژوهش اذعان داشتند و انتقادات متفکران کمی گرا را نیز قبول داشتند. تلاش های گلیسر و استراوس و ظهور نسلی از نظریه های استقرایی، به گسترش نظریه کسب داده از دنیای واقعی سرعت بخشید. از ترکیب عمق و غنای روش های تفسیری کیفی با دقت، منطق و نظام مندی روش تحقیقی کمی، روش پیشگام نظریه داده بنیاد ایجاد گردید. بنا به نظر استراوس و گلیسر ابداع این روش تلاشی بود برای ایجاد پلی میان ساختارهای خشک و دقیق نظری و پژوهش تجربی (داده های خام) (Walker & Myrick, 2006, p. 548). به علاوه معرفی این روش پاسخی بود به فشاری که از سمت پژوهش های کمی احساس می شد.

با این که در ابتدا اقبال به سمت نظریه داده بنیاد و پذیرفتن آن به عنوان بهترین روش شناسی پژوهش چشمگیر نبود، باید گفت که در دو دهه اخیر این روش در تحقیقات کیفی بسیار محبوب و رایج شده است (Lyons & Coyle, 2007). نظریه داده بنیاد در رشته ها و زمینه های زیادی به کار می رود. همچون: فرایندهای توسعه نرم افزار (Coleman & O’Connor, 2007)، هویت ارتباطی در دوستی های بین فرهنگی (Lee, 2006)، مطالعات مصرف نوشیدنی (Pettigrew, 2002)، تحقیقات مراقبت های بهداشتی و نیز در رشته پرستاری (Artinian, Giske, & Cone, 2009) به کار می رود.

منابع:

Artinian, B., Giske, T., & Cone, P. (2009). Glaserian grounded theory in nursing research: Trusting emergence: Springer Publishing Company.

Coleman, G., & O’Connor, R. (2007). Using grounded theory to understand software process improvement: A study of Irish software product companies. Information and Software Technology, 49(6), 654-667.

Huberman, A. M., & Miles, M. B. (2002). The qualitative researcher’s companion. Thousand Oaks.

Johnson, M., Long, T., & White, A. (2001). Arguments for ‘British Pluralism’in qualitative health research. Journal of Advanced Nursing, 33(2), 243-249.

Lee, P.-W. (2006). Bridging cultures: Understanding the construction of relational identity in intercultural friendship. Journal of Intercultural Communication Research, 35(1), 3-22.

Lyons, E., & Coyle, A. (2007). Analysing qualitative data in psychology: Sage.

McGhee, G., Marland, G. R., & Atkinson, J. (2007). Grounded theory research: literature reviewing and reflexivity. Journal of Advanced Nursing, 60(3), 334-342.

Pettigrew, S. (2002). A grounded theory of beer consumption in Australia. Qualitative Market Research: An International Journal, 5(2), 112-122.

Suddaby, R. (2006). From the editors: What grounded theory is not. Academy of management journal, 49(4), 633-642.

Walker, D., & Myrick, F. (2006). Grounded theory: An exploration of process and procedure. Qualitative health research, 16(4), 547-559.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *